Wat schrijf je als je iemand condoleert

De eenvoudigste vorm die altijd werkt

Drie delen: je noemt de naam van de overledene, je zegt één concrete dingen dat je je van hem of haar herinnert, en je zegt wat je aanbiedt of wenst. Meer is niet nodig.

• Wat verdrietig van Ans. Ik zie haar nog bij de voordeur staan zwaaien, elke keer. Veel sterkte, aan jullie allemaal.
• Ik las het bericht over je vader. Wat een man. Ik denk aan je, deze weken en daarna.

Korte teksten voor op een kaart

• Veel sterkte met dit grote verlies.
• Woorden schieten tekort. Ik denk aan jullie.
• Wat een verdriet. Wat een mooi mens.
• Sterkte met alles wat nu komt, en met alles wat daarna komt.
• Ik wens jullie rust, en mensen om je heen.

Voor een collega of iemand die je minder goed kent

• Namens ons hele team: gecondoleerd met het overlijden van je moeder. Neem alle tijd die je nodig hebt; het werk wacht wel.
• Ik ken je vrouw alleen van de verhalen op kantoor, en die waren warm. Sterkte, Peter.

Voor iemand die heel dichtbij staat

• Ik weet niet wat ik moet zeggen, en ik ga het ook niet proberen. Ik ben er. Bel op elk moment, ook 's nachts.
• Ik kom donderdag langs met eten. Je hoeft de deur niet open te doen als je dat niet wilt — dan zet ik het neer.
• Zij was ook een deel van mijn leven. Ik mis haar met jullie mee.

Wat je beter niet schrijft

• “Alles gebeurt met een reden.” Dat is een verklaring, en niemand vraagt daarom.
• “Ik weet precies hoe je je voelt.” Je weet het niet, en dat is niet erg.
• “Laat het weten als ik iets kan doen.” Beter: bied iets concreets aan (boodschappen, honden uitlaten, donderdag koffie).
• “Gelukkig heeft hij niet geleden” of “ze had een mooie leeftijd.” Bedoeld als troost, voelt als afronden.
• Lange verhalen over je eigen verlies. Eén zin herkenning is genoeg.

Condoleren per app of bericht

Een appje is geen mindere vorm — het is alleen korter. Stuur het zonder een vraag erin, zodat de ontvanger niet hoeft te antwoorden.

• Ik hoorde het net. Wat verschrikkelijk. Je hoeft hier niet op te reageren — ik denk aan je.
• Geen woorden. Wel een arm om je heen, straks.

En daarna

De meeste berichten komen in de eerste week. De stilte daarna doet het meeste pijn. Zet een herinnering in je agenda voor over een maand, en voor de eerste verjaardag en sterfdag — en stuur dan opnieuw iets. Dat is vaak het bericht dat mensen bewaren.

• Tekst voor een rouwkaart
• Een gedicht kiezen bij een overlijden