Wat te doen na een overlijden

De eerste uren

• Bel een arts. Bij een overlijden thuis is dat de huisarts of de huisartsenpost; in het ziekenhuis of verpleeghuis regelt het personeel dit. De arts stelt de dood vast en geeft de verklaring van overlijden af.
• Neem de tijd om afscheid te nemen voordat er iemand komt. Dit mag rustig een paar uur duren.
• Bel de uitvaartverzorger of uitvaartverzekering. Je bent niet verplicht de ondernemer van de verzekeraar te kiezen — je mag zelf kiezen.
• Bel de twee of drie mensen die het meteen moeten weten. De rest kan morgen.
• Zoek, als je die kunt vinden, een uitvaartwens of laatste-wilsformulier. Als die er niet is: niemand verwijt je later wat je nu beslist.

De eerste dagen

• Aangifte van overlijden bij de gemeente. De uitvaartverzorger doet dit meestal voor je.
• Bepaal begraven of cremeren, datum en plaats. De uitvaart vindt in Nederland doorgaans binnen zes werkdagen plaats; uitstel is mogelijk via de gemeente.
• Stel de rouwkaart samen en maak een verzendlijst. Vraag iemand anders om de adressen te verzamelen.
• Bespreek de invulling: wie spreekt, welke muziek, welke foto's, wie draagt.
• Regel opvang voor kinderen, huisdieren en de dagelijkse dingen. Laat mensen die aanbieden te helpen iets concreets doen.
• Vraag meerdere uittreksels van de overlijdensakte op — je hebt ze bij veel instanties nodig.

De eerste weken

• Informeer de bank. Betaalrekeningen worden geblokkeerd; een en/of-rekening blijft meestal bruikbaar.
• Neem contact op met werkgever, pensioenfonds, de Sociale Verzekeringsbank en eventueel het UWV.
• Zeg verzekeringen, abonnementen, contributies en energiecontracten op of zet ze over.
• Vraag bij de notaris een verklaring van erfrecht aan als die nodig is.
• Regel de belastingzaken: aangifte over het lopende jaar, en denk aan de erfbelasting binnen acht maanden na overlijden.
• Denk aan online accounts: e-mail, sociale media, cloudopslag met foto's. Foto's raken hier het snelst kwijt.

Regels en termijnen veranderen. Controleer de exacte voorwaarden bij de gemeente, de Belastingdienst of een notaris; deze lijst is bedoeld als volgorde, niet als juridisch advies.

Wat kan wachten (en beter wacht)

• Het huis leegruimen. Doe dit niet in de eerste weken, en niet alleen.
• Kleding wegdoen. Er is geen termijn. Er is geen goed moment dat een ander voor je kan bepalen.
• Grote beslissingen: verhuizen, een baan opzeggen, iets verkopen.
• Het verzamelen van foto's en verhalen mag juist wel vroeg beginnen — mensen weten het nog, en willen graag iets doen.

De maanden daarna

Na de uitvaart wordt het stil. Zet de eerste verjaardag en de sterfdag in je agenda, en spreek af dat je die niet alleen doorbrengt. Vraag familieleden om één herinnering op te schrijven zolang die nog vers is — over vijf jaar zijn dat de dingen die niemand meer precies weet.

• Tekst voor een rouwkaart
• Condoleance schrijven
• Een gedicht kiezen bij een overlijden